EPBD w Polsce w 2026 roku-co naprawdę zmieni się dla właścicieli domów i inwestorów?

Najprościej mówiąc, jest to zbiór unijnych zasad, które mają sprawić, że budynki będą zużywały mniej energii, powodowały mniej emisji i były stopniowo modernizowane do coraz wyższego standardu. Dyrektywa dotyczy zarówno nowych inwestycji, jak i istniejących domów, mieszkań, budynków publicznych oraz obiektów komercyjnych. Nie oznacza jednak, że od 2026 roku każdy właściciel domu w Polsce został zobowiązany do natychmiastowego remontu, montażu pompy ciepła, fotowoltaiki albo rekuperacji. EPBD wyznacza kierunek zmian i zobowiązuje państwa członkowskie do przyjęcia odpowiednich przepisów krajowych. W praktyce oznacza to, że część wymagań już obowiązuje, część jest dopiero wdrażana, a kolejne zaczną mieć znaczenie w latach 2028, 2030 i później.

Stan prawny i legislacyjny: lipiec 2026 r.

Dlaczego Unia Europejska zmienia przepisy dotyczące budynków?

Budynki odpowiadają za około 40% zużycia energii w Unii Europejskiej. Według danych Komisji Europejskiej około 85% europejskich budynków powstało przed 2000 rokiem, około 75% ma słabą charakterystykę energetyczną, a roczne tempo renowacji wynosi jedynie około 1%.

Oznacza to, że znaczna część zasobów budowlanych:

• zużywa zbyt dużo energii;
• generuje wysokie koszty ogrzewania i chłodzenia;
• ma słabą izolację;
• wykorzystuje przestarzałe źródła ciepła;
• nie jest przygotowana do korzystania z energii odnawialnej;
• może mieć problemy z przegrzewaniem i jakością powietrza.

Celem EPBD jest stopniowe doprowadzenie europejskich zasobów budowlanych do standardu bezemisyjnego do 2050 roku.

Czy EPBD obowiązuje już w Polsce?

Tak, ale nie w całości i nie w taki sposób, że każdy zapis dyrektywy automatycznie staje się obowiązkiem właściciela domu. Aktualna wersja dyrektywy EPBD została przyjęta jako dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1275 z 24 kwietnia 2024 roku. Ogólny termin jej wdrożenia do prawa krajowego upłynął 29 maja 2026 roku.

Polska nadal pracuje jednak nad pełnym dostosowaniem ustaw i rozporządzeń. Dotyczy to między innymi:

• metodologii obliczania charakterystyki energetycznej;
• świadectw energetycznych;
• klas energetycznych budynków;
• budynków zeroemisyjnych;
• paszportów renowacji;
• krajowego planu renowacji;
• kontroli instalacji;
• wymagań dotyczących energii słonecznej;
• śladu węglowego budynków.

Komisja Europejska 14 lipca 2026 roku opublikowała pakiet decyzji dotyczących niepełnej lub nieterminowej transpozycji unijnych dyrektyw. Dzień później poinformowała o działaniach związanych z niewystarczającym wdrożeniem nowych zasad EPBD przez państwa członkowskie. Nie oznacza to jednak, że od tego dnia automatycznie zaczęły obowiązywać wszystkie szczegółowe wymagania wobec właścicieli polskich nieruchomości. Większość konkretnych obowiązków musi zostać zapisana w polskich ustawach i rozporządzeniach.

Co już obowiązuje w Polsce w 2026 roku?

W Polsce od lat funkcjonuje system oceny charakterystyki energetycznej budynków. Obowiązują także Warunki Techniczne, świadectwa energetyczne i określone kontrole instalacji.

Świadectwa charakterystyki energetycznej

Świadectwo charakterystyki energetycznej opisuje obliczeniowe zapotrzebowanie budynku lub lokalu na energię.

Dokument jest potrzebny między innymi przy:

• sprzedaży domu lub mieszkania;
• wynajmie;
• zbyciu spółdzielczego prawa do lokalu;
• zakończeniu budowy większości nowych obiektów;
• składaniu wniosku o pozwolenie na użytkowanie, gdy wymagają tego przepisy.

Świadectwo sporządza osoba posiadająca odpowiednie uprawnienia. Dokument jest rejestrowany w Centralnym Rejestrze Charakterystyki Energetycznej Budynków.

Właściciel domu użytkowanego wyłącznie na własne potrzeby nie musi zamawiać świadectwa tylko dlatego, że wdrażana jest dyrektywa EPBD.

Co oznaczają EU, EK i EP?

Na świadectwie pojawiają się między innymi trzy ważne wskaźniki.

EU, czyli energia użytkowa, pokazuje, ile energii potrzebuje sam budynek. Zależy głównie od izolacji, jakości okien, mostków cieplnych, szczelności i wentylacji.

EK, czyli energia końcowa, uwzględnia również sprawność instalacji i urządzeń, na przykład pompy ciepła, kotła albo systemu przygotowania ciepłej wody.

EP, czyli nieodnawialna energia pierwotna, bierze pod uwagę także sposób wytwarzania i dostarczania energii.

Wskaźnik EP nie jest bezpośrednim rachunkiem za energię. Dwa budynki o podobnym zużyciu mogą mieć różne wartości EP, jeżeli korzystają z innych źródeł energii.

Jakie Warunki Techniczne obowiązują w 2026 roku?

Nowe i przebudowywane budynki muszą spełniać wymagania określone w rozporządzeniu w sprawie Warunków Technicznych.

Dla nowego domu jednorodzinnego maksymalna wartość wskaźnika EP wynosi:

70 kWh/(m²·rok)

Maksymalny współczynnik przenikania ciepła ściany zewnętrznej wynosi:

0,20 W/(m²·K)

Wymagania dotyczą również:

• dachów;
• stropów;
• podłóg;
• okien;
• drzwi;
• instalacji ogrzewania;
• wentylacji;
• chłodzenia;
• ochrony pomieszczeń przed przegrzewaniem.

Warto pamiętać, że wartość EP równa 70 kWh/(m²·rok) dotyczy budynków mieszkalnych jednorodzinnych. Inne rodzaje obiektów mają inne limity.

Czy klasy energetyczne A+–G już obowiązują?

Ministerstwo Rozwoju i Technologii zapowiadało wprowadzenie klas energetycznych budynków od A+ do G. Miały one ułatwić odczytywanie świadectw i porównywanie nieruchomości.

Pierwotnie zakładano, że nowe wzory świadectw zaczną obowiązywać od 1 stycznia 2026 roku. Sama zapowiedź terminu nie oznacza jednak, że system został skutecznie wdrożony.

Według informacji MRiT prace nad rozporządzeniem dotyczącym metodologii i świadectw nadal są częścią wdrażania EPBD. Dlatego bez wskazania konkretnego, ogłoszonego i obowiązującego rozporządzenia nie należy przedstawiać klas A+–G jako w pełni funkcjonującego systemu krajowego.

Do czasu zmiany przepisów podstawą oceny pozostają przede wszystkim wskaźniki EU, EK i EP.

Niska klasa energetyczna nie będzie automatycznie oznaczała:

• zakazu użytkowania domu;
• obowiązku natychmiastowego remontu;
• zakazu sprzedaży;
• zakazu wynajmu;
• konieczności zastosowania konkretnego źródła ciepła.

Czym jest budynek zeroemisyjny?

Budynek zeroemisyjny to jeden z najważniejszych nowych elementów EPBD.

Taki obiekt powinien:

• mieć bardzo wysoką charakterystykę energetyczną;
• potrzebować bardzo małej ilości energii;
• nie powodować na miejscu emisji CO₂ z paliw kopalnych;
• mieć bardzo niskie emisje operacyjne;
• wykorzystywać energię odnawialną albo inne źródła zgodne z wymaganiami dyrektywy.

Harmonogram przewiduje, że:

• od 1 stycznia 2028 roku standard zeroemisyjny obejmie nowe budynki będące własnością instytucji publicznych;
• od 1 stycznia 2030 roku obejmie wszystkie pozostałe nowe budynki.

Szczegółowe polskie parametry budynku zeroemisyjnego muszą zostać określone w prawie krajowym.

Nie należy więc automatycznie utożsamiać budynku zeroemisyjnego z domem pasywnym, dodatnioenergetycznym albo konkretną wartością EP.

Czy dom pasywny jest budynkiem zeroemisyjnym?

Nie zawsze.

Dom pasywny jest standardem projektowym i wykonawczym, który zakłada bardzo niskie zapotrzebowanie na energię do ogrzewania, wysoką szczelność, bardzo dobrą izolację i efektywną wentylację z odzyskiem ciepła.

Budynek zeroemisyjny jest natomiast kategorią prawną wynikającą z EPBD. Oprócz wysokiej efektywności obejmuje również sposób dostarczania energii oraz emisje związane z eksploatacją.

Dom pasywny może być bardzo dobrą podstawą do osiągnięcia standardu zeroemisyjnego, ale nie każdy obiekt określany jako pasywny automatycznie spełni wszystkie przyszłe wymagania prawa.

Czy każdy dom trzeba będzie wyremontować?

Nie.

EPBD nie wyznacza jednego terminu, do którego każdy właściciel domu jednorodzinnego musi przeprowadzić termomodernizację.

Dla budynków mieszkalnych dyrektywa określa cele dla całych krajowych zasobów:

• zmniejszenie średniego zużycia energii pierwotnej o co najmniej 16% do 2030 roku;
• zmniejszenie o 20–22% do 2035 roku;
• uzyskanie co najmniej 55% redukcji dzięki modernizacji budynków o najgorszej charakterystyce energetycznej.

Są to cele dla państwa, a nie jednakowy nakaz nałożony na każdego właściciela.

Inne zasady mają dotyczyć budynków niemieszkalnych. Państwa powinny doprowadzić do poprawy:

• 16% budynków niemieszkalnych o najgorszych parametrach do 2030 roku;
• 26% takich budynków do 2033 roku.

Szczegółowe mechanizmy wdrażania muszą zostać określone w polskich przepisach.

Krajowy plan renowacji budynków

Każde państwo członkowskie ma przygotować krajowy plan renowacji budynków.

Dokument ten ma określać:

• stan krajowych zasobów budowlanych;
• tempo i harmonogram modernizacji;
• cele na lata 2030, 2040 i 2050;
• działania dla budynków o najgorszych parametrach;
• źródła finansowania;
• pomoc dla gospodarstw zagrożonych ubóstwem energetycznym;
• potrzeby rynku wykonawczego;
• system doradztwa dla właścicieli nieruchomości.

Harmonogram dyrektywy przewiduje:

• projekt planu do 31 grudnia 2025 roku;
• ostateczny krajowy plan do 31 grudnia 2026 roku.

Sam termin zapisany w EPBD nie oznacza jeszcze, że ostateczny polski dokument został przyjęty. Jego publikację i status trzeba sprawdzać w oficjalnych źródłach rządowych.

Czym będzie paszport renowacji?

Paszport renowacji ma być indywidualnym planem modernizacji budynku.

Może określać:

• właściwą kolejność prac;
• podział inwestycji na etapy;
• zakładane oszczędności energii;
• przewidywane ograniczenie emisji;
• orientacyjne koszty;
• docelowy standard;
• możliwe źródła finansowania.

Paszportu nie należy mylić ze świadectwem energetycznym.

Świadectwo opisuje aktualny stan budynku, natomiast paszport ma wskazywać sposób jego poprawy.

Może być szczególnie przydatny przy wieloetapowej termomodernizacji. Pozwala uniknąć na przykład montażu zbyt dużej pompy ciepła przed ociepleniem ścian, dachu i podłogi.

Czy pompy ciepła staną się obowiązkowe?

Nie.

EPBD nie nakazuje montażu pompy ciepła w każdym budynku. Dyrektywa określa wymagany efekt energetyczny i emisyjny, ale nie narzuca jednej technologii.

Pompy ciepła będą jednak coraz ważniejsze, ponieważ:

• nie powodują lokalnej emisji spalin;
• wykorzystują energię z otoczenia;
• mogą współpracować z fotowoltaiką;
• dobrze działają w budynkach o niskim zapotrzebowaniu na ciepło;
• mogą zapewniać ogrzewanie, ciepłą wodę i chłodzenie.

Nie oznacza to jednak obowiązku ich montażu w każdym istniejącym domu.

Czy fotowoltaika będzie obowiązkowa?

Nie na każdym budynku.

EPBD przewiduje stopniowe zwiększanie wykorzystania energii słonecznej, ale zakres obowiązków zależy od:

• rodzaju budynku;
• powierzchni;
• przeznaczenia;
• wieku obiektu;
• technicznej wykonalności;
• ekonomicznej opłacalności.

W 2026 roku nie obowiązuje powszechny nakaz montażu fotowoltaiki na każdym istniejącym domu jednorodzinnym.

W przypadku nowych obiektów coraz większe znaczenie będzie miało jednak projektowanie dachów i instalacji w sposób umożliwiający późniejszy montaż paneli.

Czy rekuperacja stanie się obowiązkowa?

Nie.

EPBD nie ustanawia ogólnego obowiązku montowania wentylacji mechanicznej z odzyskiem ciepła we wszystkich domach.

Rekuperacja może być jednak bardzo ważna w budynku o wysokim standardzie energetycznym. Ogranicza straty ciepła, zapewnia kontrolowaną wymianę powietrza i pomaga utrzymać dobrą jakość powietrza w szczelnym domu.

Wymaganie osiągnięcia określonego standardu energetycznego nie jest jednak tym samym co ustawowy nakaz zastosowania jednej instalacji.

Co z kotłami gazowymi?

EPBD nie wprowadza w 2026 roku ogólnego zakazu użytkowania wszystkich kotłów gazowych.

Ograniczenia dotyczą przede wszystkim publicznych zachęt finansowych na montaż nowych, samodzielnych kotłów zasilanych paliwami kopalnymi.

Trzeba więc odróżnić:

• możliwość użytkowania istniejącego urządzenia;
• możliwość zakupu nowego kotła;
• możliwość otrzymania dotacji.

Kierunek zmian jest jednak jednoznaczny: systemy wsparcia mają coraz mocniej promować źródła bezemisyjne i odnawialne.

Czy zmienią się kontrole instalacji?

W Polsce już obowiązują okresowe kontrole niektórych systemów ogrzewania i klimatyzacji. Ich zakres zależy między innymi od rodzaju i mocy instalacji.

EPBD przewiduje szersze podejście do systemów technicznych budynków, obejmujące określone układy:

• ogrzewania;
• wentylacji;
• klimatyzacji;
• automatyki;
• sterowania.

Zmiany te wymagają jednak dostosowania polskich przepisów.

Nie należy więc twierdzić, że od 2026 roku każda domowa centrala wentylacyjna albo rekuperator podlega nowemu obowiązkowi kontroli.

Do czasu przyjęcia nowych regulacji stosuje się obecne zasady wynikające z polskiej ustawy o charakterystyce energetycznej budynków.

Ślad węglowy budynku – nowe znaczenie materiałów

EPBD rozszerza ocenę budynku poza energię zużywaną podczas jego użytkowania.

Coraz większe znaczenie będzie miał ślad węglowy w całym cyklu życia budynku, czyli emisje związane z:

• produkcją materiałów;
• transportem;
• budową;
• użytkowaniem;
• naprawami;
• wymianą elementów;
• rozbiórką;
• recyklingiem;
• zagospodarowaniem odpadów.

Dyrektywa przewiduje ujawnianie wskaźnika GWP, czyli potencjału globalnego ocieplenia:

• od 1 stycznia 2028 roku dla nowych budynków o powierzchni użytkowej przekraczającej 1000 m²;
• od 1 stycznia 2030 roku dla wszystkich nowych budynków.

Dla projektantów i producentów oznacza to rosnące znaczenie:

• deklaracji środowiskowych EPD;
• trwałości materiałów;
• możliwości naprawy;
• ponownego wykorzystania elementów;
• materiałów o niższym śladzie węglowym;
• ograniczania udziału materiałów wysokoemisyjnych.

Czy EPBD utrudni sprzedaż domu?

Nie.

Dyrektywa nie wprowadza ogólnego zakazu sprzedaży ani wynajmu domu o słabej charakterystyce energetycznej.

Przy sprzedaży lub wynajmie nadal trzeba jednak przekazać świadectwo. Niska efektywność może coraz mocniej wpływać na:

• wartość nieruchomości;
• zainteresowanie kupujących;
• przewidywane rachunki;
• zakres przyszłej modernizacji;
• dostęp do preferencyjnego finansowania.

Niska klasa nie blokuje transakcji, ale może mieć znaczenie ekonomiczne.

Co powinien zrobić właściciel domu w 2026 roku?

Właściciel domu użytkowanego na własne potrzeby nie musi remontować budynku tylko dlatego, że przyjęto EPBD.

Warto jednak:

• sprawdzić rzeczywiste zużycie energii;
• ocenić stan izolacji i stolarki;
• zamówić audyt przed większą modernizacją;
• najpierw ograniczyć straty ciepła, a dopiero później dobierać źródło ogrzewania;
• sprawdzić lokalną uchwałę antysmogową;
• zaplanować prace w odpowiedniej kolejności;
• zachować dokumentację materiałów i urządzeń;
• wykonać nowe świadectwo po istotnej modernizacji;
• śledzić polskie przepisy dotyczące klas i paszportów renowacji.

Największym błędem byłoby podejmowanie kosztownych decyzji wyłącznie na podstawie uproszczonych informacji o rzekomych nakazach Unii Europejskiej.

Jak przygotować nowy dom do wymagań po 2030 roku?

Dom projektowany w 2026 roku będzie użytkowany przez wiele lat. Dlatego warto przygotować go nie tylko do spełnienia obecnego minimum, ale również do przyszłego standardu zeroemisyjnego.

W projekcie warto uwzględnić:

• prostą i zwartą bryłę;
• bardzo dobrą izolację;
• ograniczenie mostków cieplnych;
• wysoką szczelność;
• dobre okna i drzwi;
• odpowiednie rozmieszczenie przeszkleń;
• skuteczną ochronę przeciwsłoneczną;
• wentylację z odzyskiem ciepła;
• instalację niskotemperaturową;
• bezemisyjne źródło ciepła;
• przygotowanie dachu pod fotowoltaikę;
• możliwość montażu magazynu energii;
• inteligentne zarządzanie energią;
• zabezpieczenie przed przegrzewaniem;
• materiały o niższym śladzie węglowym.

Im mniejsze zapotrzebowanie budynku na energię, tym łatwiej zasilić go ze źródeł odnawialnych i ograniczyć koszty eksploatacji.

Co obowiązuje, a co nadal jest wdrażane?

W 2026 roku w Polsce obowiązują:

• świadectwa charakterystyki energetycznej;
• Centralny Rejestr;
• wskaźniki EU, EK i EP;
• obowiązek przekazywania świadectwa przy sprzedaży i wynajmie;
• obecne Warunki Techniczne;
• wymagania dotyczące izolacyjności;
• limity EP dla poszczególnych rodzajów budynków;
• kontrole wybranych systemów ogrzewania i klimatyzacji.

Dalszego wdrożenia wymagają:

• klasy energetyczne budynków;
• polskie parametry budynku zeroemisyjnego;
• krajowy plan renowacji;
• paszporty renowacji;
• nowe normy dla budynków niemieszkalnych;
• zmienione zasady kontroli instalacji;
• wymagania dotyczące energii słonecznej;
• obowiązki związane ze śladem węglowym;
• zmiany Warunków Technicznych wynikające z EPBD.

Najważniejsze fakty i mity

Mit: każdy dom trzeba wyremontować do 2030 roku.

Nie. Cele dotyczą całych krajowych zasobów, a nie identycznego terminu dla wszystkich właścicieli.

Mit: domu o niskiej klasie nie będzie można sprzedać.

Nie. EPBD nie wprowadza takiego zakazu.

Mit: każdy dom musi mieć pompę ciepła.

Nie. Dyrektywa nie narzuca jednej technologii.

Mit: każdy właściciel musi zamontować fotowoltaikę.

Nie. Wymagania są zróżnicowane.

Mit: rekuperacja będzie obowiązkowa w każdym domu.

Nie. Może być bardzo pomocna, ale nie została ustanowiona jako ogólny obowiązek.

Mit: kotły gazowe są całkowicie zakazane.

Nie. Ograniczane jest głównie ich publiczne finansowanie.

Mit: klasy A+–G już w pełni obowiązują.

Nie należy tak twierdzić bez wskazania obowiązującego polskiego rozporządzenia.

Podsumowanie

EPBD ma zmienić sposób projektowania, budowania i modernizowania budynków w całej Unii Europejskiej. Nie oznacza jednak natychmiastowych nakazów dla każdego właściciela domu. Polska nadal wdraża wiele elementów dyrektywy, a część przyszłych obowiązków wymaga dopiero przyjęcia krajowych ustaw i rozporządzeń. Najważniejszy kierunek jest jednak jasny: nowe budynki mają zużywać coraz mniej energii, być przygotowane do korzystania ze źródeł odnawialnych i stopniowo osiągać standard zeroemisyjny. Dla inwestora oznacza to, że już dziś warto projektować dom lepszy niż wymagane minimum. Dobra izolacja, szczelność, ochrona przed przegrzewaniem, efektywna wentylacja i możliwość zastosowania bezemisyjnego źródła ciepła mogą ograniczyć przyszłe koszty modernizacji.

Źródła opracowania

Artykuł przygotowano na podstawie:

• dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1275;
• oficjalnych informacji Komisji Europejskiej;
• informacji Ministerstwa Rozwoju i Technologii;
• ustawy o charakterystyce energetycznej budynków;
• obowiązujących Warunków Technicznych;
• informacji o świadectwach energetycznych i Centralnym Rejestrze;
• unijnych ram dotyczących śladu węglowego budynków.

Stan prawny i legislacyjny: lipiec 2026 r.

Ze względu na trwające prace legislacyjne materiał należy aktualizować po publikacji nowych polskich ustaw lub rozporządzeń wdrażających EPBD.

Czytaj nasze poradniki i buduj świadomie – oszczędzaj czas, nerwy i pieniądze.

Opracowanie redakcja

Materiał objęty prawem autorskim. Publikacja w części lub w całości wyłącznie za zgodą redakcji portalu www.pasywny-budynek.pl