Portal KOT: Poradnik dla Projektanta: Obowiązek i odpowiedzialność w świetle Deklaracji Właściwości Użytkowych (DWU)
Szanowni Projektanci,
Odpowiedzialność za poprawność projektu budowlanego to nie tylko kształt i funkcja, ale przede wszystkim bezpieczeństwo i trwałość obiektu. Kluczowym elementem, często niedocenianym, jest właściwy dobór wyrobów budowlanych, który musi być poparty prawnie poświadczonymi właściwościami użytkowymi.
Oto kompendium wiedzy o zasadach poświadczania właściwości użytkowych, które musicie mieć na uwadze przy tworzeniu projektu. Zbagatelizowanie tego zagadnienia może przysporzyć niepotrzebnych problemów, nawet długo po tzw. odbiorze obiektu budowlanego.
I. Filary prawne Poświadczania Właściwości Użytkowych
Jakie przepisy regulują kwestie tzw. Certyfikacji / atestów / dopuszczenia wyrobów budowlanych?
Wyroby budowlane wprowadzane do obrotu muszą posiadać udokumentowane właściwości użytkowe. W Polsce obowiązują dwa równoległe systemy poświadczania zgodności wyrobów budowlanych:
1. System Europejski (Oznakowanie CE) EU
Dotyczy wyrobów objętych normą zharmonizowaną (hEN) lub Europejską Oceną Techniczną (EOT).
- Podstawa: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 305/2011 (CPR).
- Dokument: Deklaracja Właściwości Użytkowych (DWU).
- Oznakowanie: CE. Producent, umieszczając znak CE, bierze odpowiedzialność za zgodność wyrobu z deklarowanymi właściwościami.
- Obowiązek Projektanta: Projekt musi opierać się na parametrach technicznych zadeklarowanych w DWU, które są wystarczające do spełnienia Wymagań Podstawowych dla obiektu (np. nośność, bezpieczeństwo pożarowe, ochrona przed hałasem).
2. System Krajowy (Znak Budowlany "B") PL
Dotyczy wyrobów, dla których nie ma normy zharmonizowanej (hEN) ani Europejskiej Oceny Technicznej (EOT).
- Podstawa: Ustawa o wyrobach budowlanych.
- Dokument: Krajowa Deklaracja Właściwości Użytkowych (KDWU).
- Oznakowanie: Znak Budowlany "B".
- Dokumenty odniesienia: Właściwości są deklarowane na podstawie Polskiej Normy (PN) lub Krajowej Oceny Technicznej (KOT).
II. Deklaracja Właściwości Użytkowych (DWU/KDWU) – Podstawowe narzędzie Projektanta
DWU lub KDWU jest kluczowym dokumentem, który potwierdza właściwości wyrobu. Informacje w niej zawarte to baza dla Waszych obliczeń i specyfikacji projektowych.
Co musi zawierać Deklaracja?
- Kod identyfikacyjny typu wyrobu: Umożliwia jednoznaczną identyfikację.
- Zamierzone zastosowanie: Określa, do czego wyrób jest przeznaczony.
- Dane producenta.
- System oceny i weryfikacji stałości właściwości użytkowych: Wskazuje stopień kontroli (np. system 1+, 2+, 3, 4).
- Dokument odniesienia (norma zharmonizowana, EOT, PN lub KOT).
- Zadeklarowane właściwości użytkowe: Najważniejsza sekcja! Właściwości te są wyrażone jako poziom, klasa lub opisowo i muszą odpowiadać wymaganiom projektu.
Pamiętajcie: Informacje o parametrach technicznych podane w materiałach promocyjnych (katalogi, strony internetowe) muszą być zgodne z tym, co oficjalnie zadeklarowano w DWU/KDWU.
III. Obowiązki Projektanta w procesie doboru wyrobów
Jako projektant, macie obowiązek:
- Dobór na Podstawie Dokumentu: Projektujcie obiekt z wykorzystaniem tylko takich wyrobów budowlanych, których właściwości użytkowe zostały poświadczone wymaganym dokumentem (DWU/KDWU).
- Weryfikacja Zgodności Parametrów: Upewnijcie się, że zadeklarowane w DWU/KDWU parametry techniczne (np. izolacyjność, wytrzymałość, klasa ogniowa) są zgodne z Waszymi obliczeniami i wymogami przepisów techniczno-budowlanych.
- Wskazanie Właściwego Zastosowania: W projekcie musicie określić wyroby i materiały zgodnie z ich zamierzonym zastosowaniem zadeklarowanym przez producenta.
- Jednostkowe Zastosowanie: W wyjątkowych przypadkach, gdy wyrób nie jest wprowadzony do obrotu, ale jest niezbędny, należy wystąpić o dopuszczenie do jednostkowego zastosowania, co wymaga szczegółowego uzasadnienia i oświadczenia (producenta/wykonawcy).
Notka dla Profesjonalistów
W przypadku braku zharmonizowanych specyfikacji technicznych (norma hEN lub EOT), kluczowym dokumentem odniesienia w systemie krajowym staje się Krajowa Ocena Techniczna (KOT).
Proces uzyskania KOT bywa złożony, ale jest niezbędny do legalnego wprowadzenia innowacyjnych lub nieobjętych normami wyrobów na rynek polski. Procedura udzielenia KOT jest na tyle szczelna, że nie daje tak wielkiego poziomu manipulacji jak to jest widoczne w CE.
W rzeczywistości krajowa ocena techniczna okazuje się jeszcze niedocenionym dokumentem.
Praktyka pokazuje że Producenci, którzy uzyskali na swoje produkty krajowe oceny techniczne mają dużo mniejsze pole do manipulacji jak to jest w przypadku znakowania znakiem CE na podstawie normy zharmonizowanej / europejskiej oceny technicznej, powinien to być jasny sygnał dla projektanta, który jest świadom ryzyka swojego zawodu i chce jej ograniczać.
Jeśli macie wątpliwości co do wyboru dokumentu odniesienia, prawidłowości badań czy wdrożenia wyrobu, pamiętajcie, że Ogólnopolski portal edukacyjno-doradczy www.kot.edu.pl to portal w którym eksperci wesprą Was na każdym kroku tych procesów.
Mamy bogate doświadczenia w sytuacjach, których na co dżin się nie spotykasz. Korzystanie z ich wiedzy daje komfort, że projektowane rozwiązania są zgodne z aktualnym prawem i zasadami wiedzy technicznej.
